خانگي اسڪول هڪ وڏي مافيا آهن. جيڪي قوم کي تعليم جي نالي
تي لُٽيندا آهن. اهي هر مهيني لکين رپيا ڪمائيندا آهن، خانگي اسڪول مالڪن عوام کي جيئن
جو تيئن لُٽيو آهي جڏهن ته اتي استادن جو استحصال ڪيو ويندو آهي. ڇا خانگي اسڪول واقعي
مافيا آهن؟ جيڪڏهن جواب ها ۾ آهي، ته پوءِ روز انهن ۾ اضافو ڇو پيو ٿئي ننڍي ۾ ننڍي
شهر ۾ ڏسجي ته پر هر گليءَ ۾ هڪ ٻه خانگي اسڪول کليل ڏسجن ٿا جتي ڏهه ٻار ملن ٿا اتي
اسڪول قائم ٿئي ٿو۔ ڇاڪاڻ ته اهي اسڪول داخلا فيس جي نالي تي ڪيترائي هزار رپيا وٺن
ٿا ۽ انهن مان ڪجهه ته لکين رپيا داخلا فيس به وٺن ٿا. انهن اسڪولن جو نصاب ايترو مهانگو
آهي جو جيڪڏهن مون جهڙو ماڻهو ڪنهن شاگرد لاءِ ايترو ڪجهه خريد ڪرڻ چاهي ٿو ته کيس
گهر ۾ ڪا قيمتي شيءِ وڪڻڻي پوندي ڇاڪاڻ ته ان جي قيمت منهنجي آمدني کان تمام گهڻي آهي.
انهن مان ڪيترن ئي اسڪولن جي ماهوار فيس حڪومت پاران مقرر ڪيل گهٽ ۾ گهٽ پگهار جي اڌ
يا مڪمل پگهار جي برابر آهي. دلچسپ ڳالهه اها آهي ته انهن اسڪولن ۾ داخلا سڄو سال بند
رهندي آهي. داخلا سال ۾ صرف ڪجهه ڏينهن لاءِ کليل هوندي آهي ۽ داخلا وٺندڙن جون خواهشون
وڏين سفارشن کان پوءِ پوريون ٿينديون آهن. جڏهن ته ڪجهه کي چيو ويندو آهي ته توهان
جي ٻار جو نالو رجسٽرڊ ٿي ويو آهي، سڀ واجبات ادا ڪريو ۽ ايندڙ سال ٻار کي داخلا ڏيو۔
جڏهن ته ڪجهه بدقسمت ماڻهو ٻار جي قسمت تي ڳوڙها ڳاڙيندا آهن جو کين داخلا نه ملي سگهندي
آهي. اهي اسڪول، جيڪي هڪ عام ماڻهو لاءِ مافيا آهن، پر اشرافيه لاءِ بهترين تعليمي
نظام آهي. اهي اسڪول ملڪ جا آهن پر خالص اشرافيه جي ٻارن لاءِ آهن جيڪي خوشيءَ سان
پنهنجن ٻارن کي انهن اسڪولن ۾ موڪلي رهيا آهن.
هڪ عام ماڻھو پنهنجي ٻارن کي انهن اسڪولن ۾ داخل ڪرائڻ کان
قاصر آهي. جيڪڏهن هو قرض کڻي يا گهر جو ڪجهه سامان وڪڻي داخلا وٺندو آهي، ته پريشانين
کي منهن ڏيندو آهي۔ جيڪڏهن ملڪ جي 95 سيڪڙو اسڪولن تي نظر وجهون. ته يقيناً، انهن
۾ سٺا ۽ خراب اسڪول به هوندا، پر انهن اسڪولن کي مخصوص دڪانن تان ڪاپيون، ڪتاب يا يونيفارم
خريد ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويندو آهي. اهڙن اسڪولن خلاف ڪارروائي ڪئي وڃي. صوبائي حڪومتون
اهڙي تعليم کي نئين نسل لاءِ غير صحت بخش تعليم قرار ڏئي۔ پنجانوي سيڪڙو خانگي اسڪول
جتي وچولي طبقي يا غريب ماڻهن جا ٻار پڙهن ٿا، اهي ڪرائي جي عمارتن ۾ آهن. انهن اسڪولن
کي لکين رپيا ڪرائي تي ڏيڻا پوندا آهن. حڪومت انهن اسڪولن لاءِ اهو به لازمي قرار ڏنو
آهي ته انهن اسڪولن ۾ شاگردن جي ڪل تعداد جو ڏهه سيڪڙو هجي. جيڪي ٻار فيس نه ٿا ڏئي
سگهن انهن کي داخلا ڏني ويندي، اهي شاگرد مفت ۾ پڙهندا. بدقسمتي سان، انگن اکرن ۾ ته
اهي شاگرد ڳڻجن ٿا پر عملي طور انهن کان مڪمل فيس ورتي وڃي ٿي۔ ڇا انهن اسڪولن کي ڪاروبار
نه چئجي؟ جن اسڪولن ۾ غريب طبقي جا ٻار پڙهن ٿا انهن جي ماهوار فيس پندرهن سؤ کان ڏهه
هزار جي وچ ۾ آهي. هن فيس ۾ به ڪيترن کي واقفيت، غربت يا سياسي اثر جي بنياد تي رعايت
ڏني ويندي آهي. اسڪولن ۾ شاگردن جي فيس ڊفالٽنگ تناسب پڻ ڏهه سيڪڙو تائين آهي، مطلب
ته اسڪول ۾ ڏهه سيڪڙو شاگرد مفت ۾ پڙهندا آهن، رڪارڊ هر اسڪول وٽ پڻ موجود آهن جنهن
کي ڪو به اختيار رکندڙ ماڻهو آساني سان وڃي ڏسي سگهي ٿو. هن معلومات کان پوءِ به، اهو
چوڻ صحيح نه هوندو ته سڀئي اسڪول مالڪ مافيا آهن. جيڪڏهن ائين آهي ته پوءِ ڇو نه انهن
اسڪولن جو مڪمل طور تي بائيڪاٽ ڪيو وڃي.
اسان کي پنهنجن ٻارن کي اتان ڪڍڻو پوندو. اهي اسڪول جيڪي هڪ عام ماڻهو لاءِ مافيا ۽ اشرافيه لاءِ بهترين تعليمي نظام وارا ادارا آهن. اهڙن اسڪولن خلاف ڪارروائي ڪئي وڃي ڇوته تعليم جهڙي حساس ادارن اندر غريب ۽ امير وارو فرق مٽائي پاڻ کي ترقي يافته ملڪن جي قطار ۾ آڻڻو پوندو۔
