ماضيءَ جون رونقون وري شال موٽي اچن ـ اعجاز ممنائي

اڄ جي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي جديد ۽ ترقي يافته دور ۾، اسان تمام گهڻي ترقي ڪئي آهي. اڄ جي ترقي يافته دور ۾، انسان چنڊ ​​تي قدم رکيا آهن، پر پوءِ به کيس اڃا تائين اهو آرام ۽ سڪون ناهي جيڪو اسان جي ابن ڏاڏن وٽ هوندو هو. اڄ جي جديد دور ۾، نين نين خواهشن ۽ نئين طرز زندگي اسان کي مصيبت ۾ وجهي ڇڏيو آهي. اسان هڪ ٻئي کان اڳتي وڌڻ جي ڪوشش ۾ هر جائز ۽ ناجائز حد پار ڪري رهيا آهيون. جيڪڏهن اسان پنهنجي ابن ڏاڏن جي دور تي نظر وجهون ته اسان جي ابن ڏاڏن جو دور ڪيترو نه شاندار هوندو هو. اڄ جي مصنوعي روشنين جي بدران، لالٽين ۽ ڏيئا هوندا هئا. محلات جي بدران، مٽيءَ جا گهر هوندا هئا. برانڊڊ ڪپڙن جي بدران، سادا ۽ صاف ڪپڙا هوندا هئا. اڄ جي جديد زهريلي مصالحن جي بدران، گهر ۾ مصالحا تيار ڪيا ويندا هئا. انگريزي دوائن جي بدران، مريضن جو علاج گهريلو ٽوٽڪن سان ڪيو ويندو هو. اسان جي ابن ڏاڏن وٽ ڪارون، موٽرسائيڪلون ۽ جهاز نه هوندا هئا، تنهنڪري اهي سڄو ڏينهن پيادل سفر ڪندا هئا، پر اهي تپ دق، بلڊ پريشر، ڪينسر، شگر، يا ڪنهن به دل جي بيماري ۾ مبتلا نه ٿيندا هئا. اسان جي ابن ڏاڏن وٽ اڄ جي جديد دور جون سهولتون نه هيون، پر پوءِ به انهن جي زندگي ۾ سک آرام ۽ سڪون هو. اڄ اسان وٽ اهي سڀ سهولتون موجود آهن، جيڪي اڄ جي ماڻهن کي گهرجن ٿيون، پر اها صحت ۽ اهو امن ناهي جيڪا اسان جي بزرگن وٽ هوندو هو.

اڄ جي جديد دور اسان کي هر طرف کان مسئلن ۽ مشڪلاتن سان گهيري ڇڏيو آهي. اڄ جي جديد دور ۾، اسان جي رشتي جي سڃاڻپ، صحت، امن، رحم، والدين جو مقام ۽ ڀائرن ڀينرن جي عزت سڀ اسان کان کسجي ويا آهن، اسان جون وڏڙيون عورتون پنهنجن گهرن کي سينگارڻ لاءِ واهه مان چيڪي مٽي گڏ ڪري ليپو ڏينديون هيون. اسين گھرن کي رنگ ڪندا هئاسين، پر اڄ جي ترقي يافته دور اسان کان اها محنت کسي ورتي آهي. هاڻي رنگ ڪرڻ بدران، گھرن کي منٽن ۾ نيرو ۽ پيلو رنگن سان سينگاريو ويندو آهي. اسان جي ابن ڏاڏن وٽ رنگ ڪرڻ لاءِ ڪا به جاءِ نه هئي.اڳي ڪجهه ماڻهن وٽ ريڊيو يا ٽيپ ريڪارڊر هوندو هو، ۽ جيڪڏهن انهن وٽ ريڊيو هوندو هو ته سڄو پاڙو رات جو اتي گڏ ٿي بي بي سي جون خبرون ٻڌندو هو. پر اڄ جي جديد دور ۾، اسان وائس اناؤنسر پڻ ڏٺو آهي، جيڪو ٽي وي، موبائل، انٽرنيٽ جي صورت ۾ هر ماڻهو سان گڏ موجود آهي، ۽ هو جيڪو به مواد چاهي ٿو ڏسي سگهي ٿو. اسان جا بزرگ علائقي جي ڪنهن چوراهي تي ويهندا هئا، هڪٻئي سان پنهنجا سور سليندا هئا، ۽ پيار سان هڪٻئي جا مسئلا حل ڪري وٺندا هئا، هڪٻئي جي خوشي، غم ۽ ايتري تائين جو پنهنجي جانورن جي به حالت شيئر ڪندا هئا. انهن بزرگن ۾، هڪ ڊاڪٽر هوندو هو جيڪو مريض کي دوائون ڏيندو هو، ڪو پنهنجي دانائي جو جوهر نڇاور ڪندو هو، عورتن جي ويم لاءِ هڪ دائي هوندي هئي جيڪا مفت ويم ڪرائيندي هئي، ڪجهه بزرگ علائقي جي ترقي ۽ مسئلن تي گڏجاڻيون ڪندا هئا ۽ ”ڳوٺ سڌار سنگت“ نالي تنظيم ٺاهي ”پنهنجي مدد پاڻ“ تحت ڪم ڪندا هئا، پر اڄ جي جديد دور اسان کان پيار ۽ محبت جا اهي رشتا کسي ورتا آهن.

اڄ جو جديد انسان صرف پنهنجي لاءِ جيئي ٿو. اڄ اسان کي ٻين جي مسئلن، ڏکن ۽ مشڪلاتن سان ڪو به سروڪار ناهي. اسان پنهنجي وڏن جي طريقن کي ڇڏي، پاڻ کي مشڪلاتن ۾ وجهي ڇڏيو آهي. هڪ ئي ڇت هيٺ رهندڙ هڪ ٻئي جا دشمن بڻجي ويا آهن. هڪ ڀاءُ ٻئي ڀاءُ جو دشمن ٿي ويٺو آهي، هڪ مڙس پنهنجي زال جو ويري بڻجي ويو آهي، ائين هڪ سس پنهنجي نُنهن جي دشمن بڻيل آهي. اڄ اسان وٽ هر سهولت موجود آهي، پر اسان اڃا تائين بي آراميءَ جي زندگي گذاري رهيا آهيون. زندگي گذارڻ جو اصل دور اهو هو جيڪو اڄ جي ترقي جي سمنڊ ۾ ٻڏي ويو آهي. اڄ اسان امن جي ڳولا ۾ گهمي رهيا آهيون. اسان جي وڏن وٽ اڄ جي ترقي يافته دور جون سهولتون نه هيون، يعني ڪمپيوٽر، اسپتالون، جديد ڊاڪٽر، ڪارون، ڪارخانا، جهاز، موٽرسائيڪلون وغيره ڪابه شيء نه هئي پر پوءِ به انهن جي زندگين ۾ امن اطمينان ۽ سڪون هو. اڄ اسان وٽ دنيا جي هر سهولت آهي، پر اسان وٽ اها خوشي، پيار، صحت ۽ سڪون ناهي جيڪا اسان جي وڏن وٽ هئي.

اسان جا وڏڙا رات جو بي فڪر ٿي سڪون سان سمهندا هئا. اسان کليل آسمان هيٺ آرام سان سمهندا هئاسين، پر اڄ، هن جديد ۽ ترقي يافته دور ۾، اسان پنهنجن گهرن کي تالا هڻي ۽ چوڪيداري ڪرڻ کان پوءِ به پريشان آهيون. اڄ، اسان جي محلاتن ۾ اهو سڪون ناهي جيڪو اسان جي وڏن وٽ ميسر هوندو هو. اسان جي وڏڏڙن وٽ نه ته اٽي جو ذخيرو هو ۽ نه ئي ڪو اهڙو ڪٻٽ يا الماڙي هوندي هئي جنهن کي تالو هڻجي، اهي ماڻهو پاڻ ۾ ماني جو هڪ ٽڪرو به ورهائي کائيندا هئا. اسان جي وڏڙن جي زماني ۾، جيڪڏهن ڪنهن  گهر ۾ ڪو چڱو چوکو ٺهندو هو ته اهو پهريان پاڙيسري ماڻهن ۾ ورهايو ويندو هو ۽ پوءِ اهي پاڻ کائيندا هئا. پر اڄ جي ترقي يافته دور ۾، پاڙيسري ماڻهن کي ته ڇڏيو، ساڳئي ڇت هيٺ، ڪو به نٿو ڄاڻي ته ٻئي ڪمري ۾ ڀاءُ ڪهڙي حالت ۾ آهي. سندس ٻارن کاڌو کاڌو آهي الائي نه، اهي بکيا آهن يا ڍاول آهن. اڄ جي جديد دور ۾، شادين لاءِ الڳ الڳ ڪپڙا ۽ بستري جون الڳ الڳ چادرون ۽ ڪمبل خريد ڪيا ويندا  آهن، شادي هال بُڪ ڪيا ويندا آهن، شادي جا دعوت ناما ڇپرايا ويندا آهن پوء اهي ڪارڊ موبائل فون تي موڪليا ويندا آهن. اڄڪلهه، شادين جون بابرڪت تقريبون اڪثر فيشن شوز ۽ ذهني شوز جي صورت اختيار ڪري چڪيون آهن. منگڻي کان وٺي وليمي تائين هڪ ڊگهو سلسلو آهي، جنهن ۾ بينڊ ميوزڪ، پريڊ، آتشباز ٿيڻ ۽ ٻيا غير اسلامي ڪم شامل آهن. پر اسان جي وڏن جي زماني ۾، اهڙي مصنوعي ڪم کي گناهه سمجهيو ويندو هو، پر گهوٽ ۽ ڪنوار جي بستري ڪپڙن ۽ چادرن کان وٺي سڄو ڪم ڳوٺاڻا پنهنجن هٿن سان ٺاهيندا هئا.

اسان جي وڏڙن جي زماني ۾، شادين جي موقعي تي سهرا يا ڳيچ ٿالهه تي چيا ويندا هئا جيڪي شاديء جي تاريخ ٻڌڻ کان وٺي روز رات جو پوڙهيون پڪيون سڀ گڏجي ڳائينديون هيون. پر هاڻي وقت ترقي ڪري چڪو آهي، تنهن ڪري جديد دور جا جديد گانا ۽ گيت ڳائي رقص ڪيو وڃي ٿو۔ اسان جي وڏن جي زماني ۾، مائٽ ۽ پاڙيسري شادي تي ناراض هوندا هئا ته برادريء جا ماڻهو ميڙ منٿ ڪري کيس ھرحال ۾ راضي ڪري ڇني ۾ وٺي ايندا هئا ان سان شادي جي خوشي  ٻيڻي ٿي ويندي هئي۔ اڄ جي ترقي يافته دور ۾ ائين ناهي. اسان جي  وڏڙن جي زماني ۾، جڏهن شادي جو ڏينهن ايندو هو، ته علائقي جون عورتون هر روز شادي گهر ۾ گڏ ٿينديون هيون ۽ دعوت جو انتظام ڪنديون هيون. شادي کان هڪ يا ٻه هفتا اڳ، مردن لاءِ هڪ گهر خالي ڪيو ويندو هو، جتي مرد گڏ ٿي پنهنجي دعوت جو انتظام ڪندا هئا ۽ ڍول جي ڌن تي ناچ ڪندا هئا. ائين لڳندو هو ته خوشي هڪ گهر جي نه، پر سڄي علائقي جي آهي. اسان جي وڏن جي زماني ۾، ترقي يافته دور وانگر شادي هال نه هوندا هئا. ڪرسيون نه هونديون هيون، پر سڄو علائقو گڏ ٿي هر گهر مان هڪ کٽ ۽ هڪ هنڌ گڏ ڪندو هو ۽ شادي جي ڏينهن، هڪ گهر خالي ڪيو ويندو هو يا ڳوٺ جي کليل ميدان ۾ ڇپر اڏيو ويندو هو جنهن کي ڇنو چيو ويندو هو ته جيئن شادي هال جهڙو ماحول پيدا ٿئي. پر بدقسمتي سان، اڄ اسان کان سڀ خوشيون کسجي ويون آهن.

اسان جي سڄي شان و شوڪت ختم ٿي وئي آهي. هڪ وقت هو جڏهن هڪ گهر جي خوشي سڄي علائقي جي خوشي هوندي هئي. جيڪڏهن هڪ گهر ۾ خوشي يا غم هوندو هو، ته سڄو علائقو ان جي خوشي يا غم ۾ شريڪ ٿيندو هو. پر اڄ جي جديد دور ۾، سندس ڀرسان واري پاڙيسري کي به خبر ناهي ته هو پنهنجي زندگي ڪيئن گذاري رهيو آهي. اسان جي وڏڙا مخلص هوندا ۽ ايماندار هوندا هئا. اهي نماز ۽ روزي جا پابند هئا. پر اڄ جي ترقي يافته دور ۾، اهي سڀ شيون اسان لاءِ اجنبي ٿي ويون آهن. اڄ، جيڪڏهن اسان جيئرا آهيون، ته اهو صرف پنهنجي مقصد لاءِ پنهنجي ذات لاءِ، پنهنجي خوابن جي تعبير لاءِ. اڄ، اسان کي ڪنهن جي به پرواهه ناهي، اسان کي ڪو فڪر ناهي ته ڪير اسان کي ڏسي رهيو آهي، ڪير ڪهڙي حالت ۾ آهي، ۽ هو ڇا ڪري رهيو آهي. اسان صرف پنهنجي باري ۾ پريشان آهيون. اسان ڪڏهن سوچيو آهي ته اسانجي وڏن جو دور ڪيترو شاندار دور هو.اڄ جي جديد ۽ ترقي يافته دور ۾ جيڪو لڙهي ويو آهي، اهو هاڻي امن ناهي رهيو، هاڻي خوشي ناهي رهي. اڄ جي جديد دور ۾، هر ڪو هڪ مشين وانگر آهي. ڪنهن کي به پرواهه ناهي ته انهن جو ڀاءُ ڪيئن گذاري رهيو آهي، انهن جي ڀيڻ ڪيئن پئي رهي، انهن جا والدين ڪيئن زندگي گذاري رهيا آهن، اهي ڪيئن رهي رهيا آهن. اهي صرف ڏينهن رات هڪ مشين وانگر ڪم ڪري رهيا آهن. اسان جي وڏڙن جي دور ۾، کير، دہی يا مکڻ وغيره جو وڪرو نه ڪندا هئا۔بلڪه پنهنجو پاڻ استعمال ڪري پنهنجي صحت سالم رکندا هئ. اڄ جي جديد دور ۾، زهريليون ڀاڄيون، گوشت يا ميوا نه هوندا هئا۔ بلڪه هٿرادو ڀاڻ وسيلي پيدا ٿيندڙ ڀاڄيو ۽ ميوا استعمال ڪندا هئا. اسان پنهنجي حاجتن لاءِ صبح جو ڳوٺ کان ٻاهر کليل ميدانن ڏانهن ويندا هئاسون. اڄ جي ترقي يافته دور وانگر فلش ٽوائليٽ نه هوندا هئا، جيڪي گهرن ۾ بيماريون پکيڙي رهيا آهن. اڄ جي جديد ۽ ترقي يافته دور اسان جي وڏن کان سڀ ڪجهه کسي ورتو آهي. اڄ، اسان ترقي ڪري رهيا آهيون، پر اسان پنهنجي صحت ۽ رشتن کان پري ٿي رهيا آهيون. ڪاش اسان کي هن جديد دور ۾ پنهنج وڏڙن جي محبت، امن ۽ صحت ملي سگهي ها. ڪاش اسان جا رشتا اڄ ان دور وانگر هجن ها. جيڪڏهن اسان سڀ گڏجي ملهائيندڙ خوشي کي تسليم ڪيو وڃي ها، جيڪڏهن ڀائرن ۽ ڀينرن جو پيار هجي ها. جيڪڏهن اسان جي گهرن ۾ هر صبح موبائل فون جي لعنت جي بدران قرآن پاڪ جي تلاوت ڪئي وڃي ها، جيڪڏهن صرف نمازون ۽ عبادتون ادا ڪيون وڃن ها، جيڪڏهن اسان سڀ خاندان ۾ هڪ ڇت هيٺان امن ۽ پيار سان رهي سگهون ها، پنهنجن بزرگن جو احترام ڪري سگهون ها، سڀ خير خيراتون ۽ ميلي جو لنگر گڏ تيار ڪري کائون هان، ڪو به محرم جو نياز کائڻ کان نه لنوائي هان،هر ڪو غريبن جو حق انهن تائين پهچائڻ ۾ نه ڪيٻائي هان۔ ڪاش ماضيء جون اهي ساڳيون رونقون مستقبل ۾ به ميسر ٿي سگهن۔