هڪ طرف دهشتگري ٻي طرف سياسي هڙتالون عوام آخر ڪهڙي ڏوهه جي سزا ڀوڳي رهي آهي؟ ـ غلام مصطفيٰ جمالي

ڪالهہ اسلام آباد ۾ ٿيل خدڪش حملي جي خبر ٻڌڻ سان سڄو ملڪ سوڳوار ٿي ويو. ان واقعي نہ رڳو هڪ شهر جي شهري زندگي کي ڌڪ ڏنو، پر هر خاندان، هر ماڻهو جي ذهن ۾ هڪ ئي سوال پيدا ٿيو: تہ اسان جي حفاظت ڪير ڪندو؟ جڏهن ماڻهو پنهنجي شهر ۾، پنهنجي گهر جي ويجهو اهڙي خوفناڪ واقعن جا شاهد بڻجن ٿا، تہ انهن جي روزمره جي زندگي متاثر ٿيڻ کان بچڻ مشڪل ٿي وڃي ٿي. اسلام آباد جو هي حملو صرف انساني جانين جو نقصان نہ آهي، پر پوري سماج جي نفسيات تي اثرانداز ٿيندڙ واقعو آهي، جيڪو شايد سالن تائين ياد رکيو ويندو.

دهشتگرد قوتون اڪثر اڻ ڏٺل يا غير متوقع وقتن تي پنهنجا حملا ڪن ٿيون، جيئن شهر جي عوام کي غير محفوظ محسوس ڪرائن ۽ ماڻهن جي روزمره زندگي تي دباءُ وڌي. انهن حملن جو مقصد صرف جسماني نقصان نہ، پر سماجي نظام، اقتصادي سرگرمين ۽ ذهني صحت تي بہ اثرانداز ٿيڻ هوندو آهي. جڏهن دڪان، بازارون، تعليمي ادارا ۽ ڪاروباري مرڪز بند ٿي وڃن ٿا، تہ هر طبقي جي زندگي متاثر ٿئي ٿي. ماڻهو خوف جي ڪري پنهنجا معمولات تبديل ڪن ٿا، ٻارن کي اسڪول موڪلڻ کان پاسو ڪن ٿا، ۽ ڪاروباري سرگرمين ۾ غير يقيني صورتحال پيدا ٿئي ٿي.

اسلام آباد ۾ ڪالهہ جو حملو اهو واضح ڪري ٿو تہ دهشتگرد قوتون صرف جسماني نقصان  نٿيون ڪن، پر ماڻهوءَ جي نفسيات ۽ روزمره جي زندگي کي غير محفوظ بڻائڻ ۾ دلچسپي رکن ٿيون. اهڙي خوفناڪ صورتحال ۾، سڀاڻي جي اعلان ڪيل سياسي هڙتال عوام لاءِ اضافي دٻاءُ پيدا ڪري ٿي.

هي هڙتال تحريڪ تحفظ آئينِ پاڪستان (پارٽي: تحريڪ تحفظ آئينِ پاڪستان، شامل پارٽيون: پي ٽي آءِ، عوامي قومي پارٽي، بلوچستان نيشنل پارٽي ۽ ٻيون اتحادي ڌريون) پاران اعلان ڪئي وئي آهي. انهن جو مقصد حڪومت تي دٻاءُ وڌائي پنهنجا سياسي مطالبا مڃرائڻا آهن. انهن مطالبن ۾ شفاف چونڊون، آئين ۽ جمهوري حقن جي بحالي، سياسي اڳواڻن ۽ صحافين تي لاڳو ٿيل پابندين جو خاتمو، ۽ حڪومت جي ڪجهہ پاليسين خلاف احتجاج ۽ قانوني بحالي شامل آهن.

پر حقيقت ۾، اهڙي هڙتال جو خالص نقصان عام عوام ڀوڳي ٿو. جڏهن ملڪ اڳ ئي دهشتگرد حملي جي خوفناڪ ماحول ۾ آهي، سياسي ڌرين پاران هڙتال جو اعلان ماڻهن کي نہ رڳو خوفزدہ ڪري ٿو، پر روزمره زندگي تي بہ وڏو اثر وجهي ٿو.

ڪجهه تجزيہ نگار چون ٿا تہ هڙتال ڪندڙ پارٽيون هر سياسي اختلاف کي هڙتال يا احتجاج ذريعي حل ڪرڻ جي عادت اختيار ڪن ٿيون، جڏهن تہ مذاڪرات يا قانوني ذريعا وڌيڪ اثرائتا ۽ پرامن طريقا ٿي سگهن ٿا. اهڙي حڪمت عملي سبب عوام جي زندگيءَ جي بنيادي حقن تي اثر پوي ٿو، ۽ ڪڏهن ڪڏهن سياسي مفادن لاءِ عوام کي وڌيڪ نقصان ڀوڳڻو پوي ٿو.

دهشتگرد حملا ۽ سياسي انتشار گڏجي عوام جي نفسياتي صحت تي تباه ڪندڙ اثر ڇڏين ٿا. ماڻهو ڊپ، خوف، بيچيني، ۽ غير يقيني صورتحال ۾ مبتلا ٿي وڃن ٿا.، نوجوان غير يقيني صورتحال ۾ مبتلا ٿين ٿا، ۽ هر ماڻهو پنهنجي زندگي جي حفاظت لاءِ اضافي احتياط ڪرڻ تي مجبور ٿئي ٿو.

اقتصادي شعبي تي بہ اثر تمام سنگين آهي. ننڍا واپاري جيڪي روزانہ ڪاروبار هلائين ٿا، هڪ ڏينهن جي هڙتال سبب وڏو مالي نقصان ڀوڳن ٿا. بازارون بند ٿيڻ سبب سامان جي فراهمي متاثر ٿئي ٿي، روزگار جا موقعا گهٽجن ٿا، ۽ آمدني ۾ گهٽتائي وڌي وڃي ٿي. جڏهن اهڙي صورتحال ۾ دهشتگرد حملا پڻ شامل ٿين، تہ ڪاروبار مڪمل طور تي بند ٿي سگهي ٿو، ۽ معيشت تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو.

تعليم ۾ بہ وڏو نقصان ٿئي ٿو. اسلام آباد جي ڪالهه واري حملي سبب ڪيترائي اسڪول ۽ ڪاليج بند رهيا، امتحان ملتوي ٿيا، ۽ شاگردن جي تعليمي سرگرمين ۾ خلل پيدا ٿيو. جڏهن اڄ سياسي هڙتال پڻ ٿيندي، تہ شاگردن جي علمي ترقي ۾ وڌيڪ رڪاوٽون پيدا ٿين ٿيون، ۽ نوجوان نسل ۾ مستقبل بابت خوف ۽ مايوسي پيدا ٿئي ٿي. اهڙي صورتحال ۾ والدين کي پنهنجي ٻارن جي تعليم لاءِ اضافي فڪرمند رهڻو پوي ٿو، ۽ ڪيترن ئي شاگردن جو تعليمي سال ضايع ٿيڻ جو خطرو بہ پيدا ٿئي ٿو.

صحت جي شعبي تي بہ وڏو اثر پوي ٿو. علاج ۽ دوائن جو نظام متاثر ٿيندو، معالج وقت تي پهچڻ ۾ ناڪام ٿيندا آهن، ۽ مريضن جو علاج ملتوي ٿي سگهي ٿو. ٻار، بيمار ۽ معذور ماڻهو خاص طور متاثر ٿين ٿا، ۽ انهن جي زندگي جو خطرو وڌي وڃي ٿو. اهڙي صورتحال ۾ هڙتال ۽ دهشتگرد حملا گڏجي صحت جي نظام تي اضافي دٻاءُ وجهن ٿا، ۽ بيمارين جي بروقت علاج ۾ رڪاوٽون پيدا ڪن ٿا.

دهشتگرد حملا ۽ سياسي انتشار گڏجي سماجي ڀروسو ڪمزور ڪن ٿا. ماڻهو قانوني ادارن ۽ سياسي نظام تي اعتماد وڃائين ٿا. سماجي اتحاد، دوستي، ۽ محفلون متاثر ٿين ٿيون. ماڻهو پنهنجن روزمره جي زندگي جي سرگرمين کي محدود ڪن ٿا، ۽ سماجي تقريبون گهٽ ۾ گهٽ ٿين ٿيون. اهڙي صورتحال ۾ سماج ۾ هڪ خوف جو ماحول پيدا ٿئي ٿو، جيڪو نہ صرف موجوده زندگي کي متاثر ڪري ٿو، پر مستقبل ۾ سماجي ۽ ثقافتي ترقي ۾ بہ رڪاوٽ بڻجي ٿو.

هڙتال جي تنقيد بلڪل واضح هجڻ گهرجي: سياسي ڌرين کي پنهنجا مطالبا جمهوري ۽ قانوني رستن ذريعي پيش ڪرڻ گهرجن، نہ تہ اهڙي خوفناڪ ماحول ۾ عوام جي زندگي کي نقصان پهچايو وڃي. دهشتگرد حملا پاڻ ۾ ڪافي خطرناڪ آهن، ۽ ان وقت سياسي هڙتالون عوام لاءِ اضافي خطرو بڻجي وڃن ٿيون. اهڙي رويي سان عوام جي اعتماد ۾ گهٽتائي، معيشت ۾ نقصان، تعليم ۽ صحت تي اثر، ۽ سماجي ڀروسو ڪمزور ٿئي ٿو. سياسي ڌرين کي گهرجي تہ انهن خطرن جو احساس ڪندي پنهنجي احتجاج ۽ مطالبن کي عوام جي تحفظ ۽ امن کي نقصان پهچڻ کان پاسو ڪندي منظم ڪن.

ملڪ کي مضبوط ڪرڻ لاءِ ضروري آهي تہ امن، سيڪيورٽي، معاشي ترقي، تعليم، صحت، ۽ سماجي اتحاد کي پهرين ترجيح ڏني وڃي. سياسي ڌرين کي پنهنجا اختلاف جمهوري طريقن ۽ قانوني رستن سان حل ڪرڻ گهرجن، هڙتالون صرف آخري اختيار هجڻ گهرجن. حڪومت کي گهرجي تہ عوام جي تحفظ، امن ۽ اقتصادي سرگرمين کي يقيني بڻائي، ۽ سياسي ڌرين کي بہ قانوني ۽ پرامن رستن تي مجبور ڪري.

عوام کي روزمره جي زندگي ۾ محفوظ ۽ آزاد رهڻ جو حق حاصل آهي، ۽ حڪومت ۽ سياستدانن جي ذميواري آهي تہ اهي اهو حق فراهم ڪن. والدين کي ٻارن کي محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ، نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مشغول رکڻ، ۽ هر فرد کي سماجي ذميواري جو احساس پيدا ڪرڻ گهرجي. اهڙي طريقي سان سماجي اتحاد مضبوط ٿيندو، نوجوان نسل پنهنجي صلاحيتن ۾ ترقي ڪندي، ۽ عوام جو اعتماد بحال ٿيندو.

اقتصادي ۽ سماجي ترقي سان نوجوان نسل روشن مستقبل ڏسي سگهندي، عوام جو اعتماد بحال ٿيندو، ۽ دهشتگردي ۽ سياسي انتشار لاءِ موقعا گهٽ ٿيندا. معاشي سرگرمين ۾ واڌ، تعليم ۾ بهتري، ۽ صحت جي شعبي ۾ مضبوط نظام عوام کي تحفظ ۽ خود اعتمادي ڏيندو، جنهن جي نتيجي ۾ سماج ۾ امن ۽ خوشحالي قائم رهندي.

مختصر اهو تہ، اسلام آباد ۾ ڪالهہ جو خدڪش حملو ۽ اڄ جي اعلان ڪيل سياسي هڙتال ٻئي عوام جي زندگيءَ لاءِ خطرناڪ ۽ نقصانڪار آهن. جڏهن دهشتگرد عوام کي خوف ۾ مبتلا ڪن ٿا، سياسي هڙتالون عوام جي روزمره زندگي ۾ خلل وجهن ٿيون. عوام کي ڄاڻ، شعور، ۽ هڪجهڙي حوصلي سان پنهنجا حق محفوظ رکڻ گهرجن، پر امن، قانون، ۽ ذميواريءَ جي حدن ۾.

سنجيده سوچ ۽ شعور جي ضرورت آهي تہ عوام، حڪومت، ۽ سياسي ڌريون گڏجي اهڙي صورتحال کي منهن ڏيڻ لاءِ ڪم ڪن، ته جيئن مستقبل ۾ اهڙي خوفناڪ واقعن ۽ غير يقيني صورتحال کان بچاءُ ممڪن ٿي سگهي.


Previous Post Next Post