زندگيءَ جي
هن شور شرابي واري جهان ۾، جتي هر انسان پنهنجن خواهشن جي گهوڙي تي سوار آهي ۽ هر دل
پنهنجي منزل کي دائمي سمجهي ويٺي آهي، اتي هڪ اٽل سچائي خاموشيءَ سان اسان جي پاڇي
وانگر گڏ هلندي رهي ٿي، اهو ازلي سچ آهي موت.
”موت ڪو مهڻو ناهي،
سڀ کي،
مرڻو آهي.“
هي شعر نہ رڳو هڪ سادي حقيقت بيان ڪري ٿو، پر هڪ عظيم
فڪر، هڪ گهري دانائي ۽ هڪ روحاني پيغام بہ
ڏئي
ٿو. موت کي مهڻو سمجهڻ، دراصل زندگيءَ جي فلسفي کان بي خبري آهي. ڇو تہ جيڪو آيو آهي، ان کي وڃڻو آهي، جيڪو پيدا
ٿيو آهي، ان کي فنا ٿيڻو آهي. هي قانون ڪنهن هڪ فرد لاءِ نہ، پر ڪائنات جي هر ذي روح لاءِ آهي.
موت حقيقت آ،
ان کان فرار ڇو؟!
اسان جي سماج
۾ موت جو نالو ايندي ئي چهرا اداس ٿي وڃن ٿا، ڳالهيون رڪجي وڃن ٿيون، ۽ ڄڻ ڪنهن اڻڄاتل
خوف جو سايو پکڙجي وڃي ٿو، پر سوال اهو
آهي تہ ڇا موت واقعي خوفناڪ آهي، يا اسان جي سوچ
ان کي خوفناڪ بڻائي ڇڏيو آهي؟
موت کي مهڻو
سمجهڻ دراصل انڪار آهي ان فطري نظام جو، جيڪو ازل کان قائم آهي. جيئن سج لهندو آهي
تہ ٻيهر اڀرندو آهي، جيئن بهار کان پوءِ خزان
ايندي آهي، تيئن زندگيءَ کان پوءِ موت اچي ٿو ۽ شايد موت کان پوءِ ڪا ٻي بهار بہ هجي، جنهن جو راز اسان جي عقل جي حدن کان
ٻاهر آهي.
زندگيءَ جي
عارضي هجڻ جو شعور:
جيڪڏهن انسان
کي سچ پچ اهو احساس ٿي وڃي تہ زندگي عارضي
آهي، تہ سندس رويو بدلجي وڃي. پوءِ هو ڪنهن سان نفرت
ڪرڻ بدران محبت ڪندو، ڪنهن جو حق کائڻ بدران انصاف ڪندو، ڪنهن کي روئارڻ بدران مسڪرائڻ
سيکاريندو.
موت جو شعور
انسان کي عاجزي سيکاري ٿو. اهو ٻڌائي ٿو تہ
دولت،
شهرت، طاقت، سڀ ڪجهہ عارضي آهي.
قبر جي اونداهيءَ ۾ نہ ڪو عهدو ساٿ
ڏيندو، نہ ڪو محل، نہ
ڪو
خزانو. جيڪڏهن ساٿ ڏيندو تہ رڳو انسانيت،
سچائي ۽ نيڪيءَ جو سرمايو.
موت ۽ سماجي
سڌارو:
جيڪڏهن اسان
جي معاشري ۾ موت جي حقيقت کي سمجهيو وڃي ها، تہ
شايد
ايترو ظلم، ايتري خود غرضي، ايترو استحصال نظر نہ
اچي
ها. ماڻهو جڏهن پاڻ کي دائمي سمجهن ٿا، تڏهن هو ٻين تي ڏاڍ ڪندا آهن. پر جيڪڏهن کين
ياد رهي تہ سڀ کي مرڻو آهي، تہ سندن اندر رحم پيدا ٿيندو.
موت ۾ وڏي مساوات
آهي. اهو بادشاه ۽ فقير ۾ ڪو فرق نٿو رکي. سڀ هڪ ئي مٽيءَ ۾ ملي وڃن ٿا. اهو تصور سماجي
انصاف جو بنياد بڻجي سگهي ٿو، جيڪڏهن اسان ان کي دل سان قبول ڪريون.
روحانيت ۽ موت
جو رشتو:
روحانيت جو
بنيادي سبق بہ اهو آهي تہ زندگي هڪ امتحان آهي، ۽ موت ان امتحان جو
نتيجو ڏسڻ جو دروازو. جيڪو شخص موت کي ياد رکي ٿو، اهو گناهن کان بچڻ جي ڪوشش ڪري ٿو،
پنهنجي نفس کي قابو ۾ رکڻ جي جدوجهد ڪري ٿو، ۽ پنهنجي وجود کي سنوارڻ جي فڪر ۾ رهي
ٿو.
موت جو تصور
انسان کي غفلت مان جاڳائي ٿو. اهو ٻڌائي ٿو تہ
وقت
محدود آهي، موقعا محدود آهن، ۽ هر پل قيمتي آهي. جيڪو ماڻهو هن شعور سان جيئندو آهي،
اهو هر ڏينهن کي آخري ڏينهن سمجهي نيڪيءَ جو ٻج پوکي ٿو.
فلسفيانہ نگاه:
فلسفي جي دنيا
۾ موت کي انت نہ، پر تبديلي سمجهيو ويو
آهي. جيئن پاڻي ٻاڦ بڻجي فضا ۾ ملي وڃي ٿو، تيئن روح پنهنجي اصل ڏانهن موٽي وڃي ٿو.
جسم فنا ٿئي ٿو، پر عملن جو اثر باقي رهي ٿو.
انساني تاريخ
۾ وڏا ماڻهو پنهنجي موت کان پوءِ بہ زنده آهن، پنهنجي
ڪردار، پنهنجي فڪر، پنهنجي خدمتن جي ڪري. ان مان ثابت ٿئي ٿو تہ اصل موت جسم جو ناهي، پر ڪردار جو آهي. جنهن
جو ڪردار زنده آهي، اهو ڪڏهن نٿو مري.
حاصل ڪلام:
زندگيءَ جو
حقيقي سبق اهو آهي تہ:
”موت ڪو مهڻو ناهي،
سڀ کي، مرڻو آهي“
هي شعر دراصل
زندگيءَ جو آئينو آهي. اهو اسان کي ڊيڄارڻ لاءِ نہ،
پر جيون سنوارڻ لاءِ آهي. اهو ياد ڏياري ٿو تہ
اسان
وٽ وقت محدود آهي، تنهن ڪري ان کي نفرت، حسد ۽ خود غرضيءَ ۾ ضايع نہ ڪيو وڃي۔
جيڪڏهن موت
کي مهڻو سمجهڻ ڇڏي ڏيون، ۽ ان کي هڪ فطري حقيقت طور قبول ڪريون، تہ زندگي وڌيڪ حسين ٿي پوندي. ڇو تہ پوءِ اسان هر پل کي اهميت ڏينداسين، هر رشتو
سنڀالينداسين، هر عمل کي بهتر بڻائڻ جي ڪوشش ڪنداسين.
موت جو سچ دراصل
زندگيءَ جو سڀ کان وڏو استاد آهي. اهو سيکاري ٿو تہ
فاني
دنيا ۾ دائمي رهڻ جو واحد طريقو اهو آهي تہ
پنهنجو
ڪردار، پنهنجو اخلاق، پنهنجو انسانيت وارو نقش اهڙو ڇڏي وڃجي، جيڪو وقت جي ريگستان
۾ بہ مٽجي نہ
سگهي.
آخر ۾، اهو
ئي چوندس تہ
موت مهڻو ناهي،
اهو تہ هڪ دروازو آهي.
اصل سوال اهو
آهي تہ ان دروازي تائين پهچڻ کان اڳ اسان پنهنجي
زندگيءَ کي ڪيترو بامعنيٰ بڻايو آهي۔
