انب جي غذائي اھميت ـ آڪاش پنھور

انب کي انگريزي ۾ مينگو (Mango) سڏجي ٿو، ھن جو سائنسي نالو منگي فيرا انڊيڪا  (Mangifera Indica) آھي ۽ سندس تعلق نباتاتي خاندان اينا ڪارڊيئيسي (Anacardiacceae) سان آھي.

اردو ۾ آم عربي ۾ انبج ۽ فارسي ۾ انبہ چيو ويندو آھي. ھن جي شروعات برما مان ٿي ۽ ڪجھ جنسون ملايا ۾ پوکجن ٿيون، جنھن جي ڪري ملايا واري علائقي کي بنيادي گهر چيو وڃي ٿو. برصغير ۾ ھن جي پوک صدين کان ٿيندي اچي ٿي، جيڪو بعد ۾ دنيا جي ٻين ملڪن م پکڙجي ويو. انب دنيا جي 100 ملڪن ۾ پوکيو وڃي ٿو. ڪجھ جو ذڪر ھتي ڪجي ٿو ڏکڻ ايشيا، انڊونيشيا، ٿائيلينڊ، ملائيشيا، فلپائن، ۽ سريلنڪا ۾ جڏھن تہ مصر، ڏکڻ آفريڪا، اسرائيل جي ڪجھ حصي ۾، آمريڪا ۾ ھوائي ۽ فلوريڊا، ميڪسيڪو، برازيل، ڪوريا، ۽ ويسٽ انڊيز ۾ پڻ پوکيا وڃن ٿا.

عربستان ۽ ايران جي ماڻھن سنڌ جو ھي ميوو کائي ڪري پنهنجي سفرنامنن ۾ پنهنجي ٻولي ۾ انب جو نالو لکي ڪري ذڪر ڪيو آھي. انب ھڪ سدابھار ميوي وارو وڻ آھي، سندس ميوو کائڻ ۾ مٺو، لذت وارو ۽ سٺي سواد وارو ٿئي ٿو. جنھن جي ڪري ھن کي ميوو جو بادشاھ چيو ويندو آھي. تخمي ديسي انبن جي ڀيٽ ۾ پيوندي انبن کي وڌيڪ پسند ڪيو وڃي ٿو، جيڪو کائڻ ۾ جنسن مطابق پنھنجي اصلي خاصيت جھڙو ٿئي ٿو.

دنيا ۾ 300 جي لڳ ڀڳ انبن جون جنسون آھن. سنڌ ۾ تقريبن 150 قسم جون جنسون موجود آھن، انب چين، پاڪستان، انڊيا، بنگلاديش ملڪن جو قومي ميوو آھي.

پاڪستان دنيا جو 05 نمبر وڏو انبن جي پيداوار ڪندڙ ملڪ آھي، پاڪستان ۾ ميون جي لحاظ کان ان جي ٻئي نمبر تي آھي. مجموعي طور تي سال 2023ع جي رپورٽ موجب 1.8 ملين ٽن ساليانو انب پيدا ڪري ٿو. سنڌ ۾ سنڌڙي انب وڏي تعداد ۾ ميرپورخاص، سانگھڙ، ٽنڊوالھيار، ٽنڊوڄام، ٽنڊو آدم ۾ پوکيو وڃي ٿو. انب جون ٻيون بہ ڪافي جنسون سنڌ ۾ پوکيون وڃن ٿيون، جن ۾ الماس, لنگڙو، چارچاند، سرولي، گھوٻو، وائيٽ چونسو، ليٽ چونسو، عظيم چونسون، لاھوتي چونسو، دسيري، انور رتول، فجري، بيگم پلي، صالح ڀائي وغيرہ موجود آھن.

سنڌ جو سنڌڙي انب پوري دنيا ۾ مشھور آھي. سنڌ ۾ پيدا ٿيندڙ سنڌڙي انب تي سنڌڙي نالو ميرپورخاص ضلعي جي علائقي سنڌڙي تان پيل آھي. ان جنس جي دريافت کي 119 سال ٿي ويا آھن، سنڌ ۾ اھا جنس 1905 کان پوکي وڃي ٿي. جڏھن تہ ڀارت جي شھر مدراس مان اھي انبن جون 4 چڪيون تحفي طور مليون ھيون، سنڌڙي انب جنهن کي دنيا ۾ الڳ سڃاڻپ آھي سنڌڙي انب کي انڊيا ۾ الفونسو ۽ ويسٽ انڊيز ۾ جولي انب چيو ويندو آھي.

مارڪيٽ ۾ ديسي انبن کان وڌيڪ اگھ ۾ وڪامجي ٿو.

سنڌ ۾ 147875 ايڪڙ تي انبن جا باغ موجود آھن. جنھن ۾  ميرپورخاص ۾ 33075 ايڪڙ، ٽنڊوالھيار ۾ 21740 ايڪڙ، حيدرآباد ۾ 18330 ايڪڙ، امرڪوٽ ۾ 18315 ايڪڙ، مٽياري ۾ 10275 ايڪڙ، خيرپور ۾ 10922 ايڪڙ، نوابشاھ ۾ 7755 ايڪڙ، نوشھروفيروز ۾ 6607 ايڪڙ، بدين ۾ 3112 ايڪڙ، ٽنڊومحمدخان ۾ 1950 ايڪڙ، ٺٽو ۾ 1632 ايڪڙ، ٿرپارڪر ۾ 505 ايڪڙ


Previous Post Next Post