سنڌي ادب جي
دنيا ۾ حڪيم پريم چاندواڻيءَ جو نالو هڪ
اهڙي شاعر طور سڃاتو وڃي ٿو، جنهن پنهنجي قلم وسيلي احساسن جي نفاست، فڪر جي پختگي
۽ ٻوليءَ جي سادگيءَ کي هڪ خوبصورت سنگم ۾ پيش ڪيو آهي. سندس شاعري رڳو لفظن جو مجموعو
نہ، پر انساني جذبن، سماجي سچائين ۽ ڌرتيءَ سان محبت
جو هڪ جيئرو اظهار آهي. هو انهن شاعرن مان آهي، جن پنهنجي تخليق کي بنا ڪنهن مصنوعي
آرائش جي فطري روانيءَ سان پيش ڪيو.
فن ۽ فڪر:
حڪيم پريم چاندواڻيءَ جي شاعريءَ جو بنياد انساني احساسن جي سچائي
۽ فڪر جي گهرائي تي بيٺل آهي. سندس ڪلام ۾ زندگيءَ جا مختلف رنگ نظر اچن ٿا، ڪٿي محبت
جو نرم احساس آهي تہ ڪٿي سماج جي
تڪليفن جو درد، ڪٿي انسانيت لاءِ پيغام آهي تہ
ڪٿي
اخلاقي سجاڳيءَ جو سڏ. هن پنهنجي شاعريءَ ذريعي پڙهندڙ کي رڳو لطف نہ ڏنو آهي، پر سوچڻ لاءِ نوان در بہ کوليا آهن. سندس فڪر انسان کي پنهنجي اندر
جھاتي پائڻ ۽ سماج کي نئين نگاه سان ڏسڻ جو حوصلو ڏئي ٿو.
انداز ۽ اسلوب:
سندس شاعريءَ
جو سڀ کان نمايان پهلو سادو، صاف ۽ دل ۾ لهندڙ انداز آهي. هو اهڙي ٻولي استعمال ڪري
ٿو، جيڪا نہ رڳو ادبي حلقن
لاءِ پر عام پڙهندڙ لاءِ بہ قابلِ فهم
۽ دلڪش آهي. هن پنهنجي اسلوب ۾ تصنع ۽ پيچيدگيءَ کان پاسو ڪندي لفظن کي فطري ترتيب
سان استعمال ڪيو آهي، جنهن ڪري سندس ڪلام ۾ هڪ خاص قسم جي تازگي محسوس ٿئي ٿي.
سندس انداز
بيان ۾ تشبيهن، استعارن ۽ علامتن جو استعمال بہ
نهايت
خوبصورتيءَ سان ملي ٿو، جيڪي سندس شاعريءَ کي وڌيڪ معنوي وسعت عطا ڪن ٿا.
رواني ۽ موسيقيت:
حڪيم پريم چاندواڻيءَ جي شاعريءَ ۾ رواني ۽ ترنم هڪ خاص حيثيت
رکن ٿا. سندس لفظ اهڙي طرح جڙيل آهن، جو پڙهندي ئي هڪ موسيقيت جو احساس پيدا ٿئي ٿو.
اها ئي خوبي سندس ڪيترن ئي شعرن کي گيتن جي صورت ۾ ڳائڻ لائق بڻائي ٿي. هن جي ڪلام
۾ لئہ ۽ تال جي اها هم آهنگي موجود آهي، جيڪا پڙهندڙ
جي دل تي سڌو اثر ڇڏي ٿي.
بيساختگي ۽
فطريت:
سندس شاعريءَ
جو هڪ اهم وصف بيساختگي آهي. هن پنهنجي احساسن کي بنا ڪنهن بناوٽ جي سچائيءَ سان بيان
ڪيو آهي. سندس شعرن ۾ اها فطري سادگي موجود آهي، جيڪا دل مان نڪري دل تائين پهچي ٿي.
اهو ئي سبب آهي جو سندس ڪلام پڙهندڙ جي اندروني دنيا کي ڇهي ٿو ۽ هڪ گهرو اثر ڇڏي ٿو.
سماجي شعور:
حڪيم پريم چاندواڻي
صرف رومانوي شاعر نہ، پر سماجي
شعور رکندڙ شاعر بہ آهي. هن پنهنجي
شاعريءَ ۾ سماج جي مسئلن، اخلاقي قدرن ۽ انساني ڀائيچاريءَ کي وڏي اهميت ڏني آهي. سندس
ڪلام ۾ امن، محبت ۽ انسانيت جو پيغام نمايان طور موجود آهي.
مختصر لفظن
۾ چئجي تہ حڪيم پريم چاندواڻي جي شاعري فن جي نفاست،
فڪر جي گهرائي، اسلوب جي سادگي ۽ اظهار جي بيساختگيءَ جو حسين امتزاج آهي. سندس ڪلام
سنڌي ادب ۾ هڪ اهڙو روشن باب آهي، جيڪو پڙهندڙن کي احساسن جي لطافت، انسانيت جي قدرن
۽ ڌرتيءَ سان محبت جو سبق ڏئي ٿو.
